Tokat merkezinde yer alan ve Selçuklu döneminden bugüne ulaşan Gök Medrese, mimari yapısının yanı sıra etrafında şekillenen Kırk Kızlar efsanesi ve halk inançlarıyla dikkat çekiyor. Tokat İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü verilerine göre 1277 yılında Muineddin Süleyman Pervane tarafından yaptırılan yapı, ilk döneminde darüşşifa olarak hizmet verdi.

Ortaçağ Araştırmaları Dergisi'nde 26 Aralık 2025 tarihinde yayımlanan Mutlu Özgen'in akademik çalışması, Gök Medrese çevresindeki Kırk Kızlar anlatısını ve halk inançlarını inceledi. Halk arasında Kırk Kızlar Medresesi ve Pervane Medresesi olarak da bilinen yapıyla ilgili rivayete göre, darüşşifada bir perşembe günü hazırlanan yemekten zehirlenen 40 genç kız hayatını kaybetti ve yapının içerisindeki bölüme defnedildi. Araştırmada, yapının ana eyvanının sağ tarafındaki kubbeli bölümde yer alan 20 kabirde ikişer kızın yattığına dair halk inancı aktarılıyor. Ancak kırk kızın zehirlenerek öldüğü anlatısını tarihsel olarak doğrulayan bağımsız bir belge bulunmuyor ve hikâye sözlü kültür rivayeti olarak değerlendiriliyor.

Kırk Kızlar anlatısı etrafında şekillenen geleneklerin başında, yedi perşembe boyunca yapılan ziyaretler geliyor. Mutlu Özgen'in çalışmasında, özellikle kız çocukları için kabirlerin bulunduğu bölümde dua edilmesi ve horoz adağında bulunulması gibi uygulamalara yer veriliyor. Ziyaretler sırasında çocukların sağlık ve iyilik dilekleriyle kabirlerin arasında gezdirildiği belirtiliyor.

Gök Medrese çevresindeki halk gelenekleri arasında Hemecik adı verilen yapma bebekler de bulunuyor. Ziyaretçilerin kumaş ve benzeri malzemelerden hazırladıkları küçük bebekleri kabirlerin arasına bıraktığı aktarılıyor. Mutlu Özgen'in 2018 yılında yayımlanan ve 1998 ile 2000 yılları arasındaki saha çalışmalarını kapsayan araştırması da bu inançların toplumsal hafızadaki yerini ortaya koyuyor.

2020 ve 2024 yılları arasında restorasyon çalışmaları tamamlanan Gök Medrese, günümüzde Tokat Gaziosmanpaşa Üniversitesine tahsis edilmiş durumda bulunuyor.