Tokat'ın Turhal ilçesine bağlı Gümüştop köyünde bulunan 650 yıllık Gümüştop Zaviyesi, Anadolu'nun Orta Çağ mimari mirasını günümüze taşıyor. 1375 yılına uzanan yapının giriş kapısında, kuyrukları ejder başıyla sonlanan aslan kabartmaları yer alıyor.

Kültür ve Turizm Bakanlığının Kültür Portalı envanterinde yer alan bilgilere göre Gümüştop Zaviyesi, Eretnaoğlu Mehmed'in oğlu Ali döneminde Lulu bin Abdullah tarafından inşa edildi. Farklı tarihlerde oluşturulan eğitim ve türbe bölümlerini kapsayan yapı, bir külliye niteliği taşıyor. Eretna Beyliği dönemine ait eserin giriş kitabesinde ustanın adının da yer aldığı ancak tarihî kaynaklarda bu ismin farklı biçimlerde aktarıldığı belirtiliyor.

Külliyenin darü'l-huffaz bölümü ise 1388 tarihli kitabesiyle ayrı bir inşa evresine işaret ediyor. Kur'an eğitimiyle ilişkili bu bölümün ilerleyen dönemlerde türbe olarak da kullanıldığı kaydediliyor. Ayrıca bu bölümde karşılıklı konumlandırılmış tavus kuşu tasvirleri de yapının süslemeleri arasında yer alıyor.

Gümüştop Zaviyesi'nin giriş kitabesinin iki yanında bulunan aslan figürlerinin kuyrukları ejder başı biçiminde sonlanıyor. Fatmagül Saklavcı'nın 2021 yılında yayımlanan akademik araştırmasında ele alınan bu tür figürlü bezeme örnekleri, koruyuculuk, mücadele ve iyi ile kötü arasındaki karşıtlık gibi sembolik anlamlarla yorumlanıyor. Yapının kitabesinde ise figürlerin anlamını açıklayan doğrudan bir ifade bulunmuyor.

Gümüştop Zaviyesi, 27 Ağustos 2003 tarihinde taşınmaz kültür varlığı olarak tescil edildi. Kültür ve Turizm Bakanlığı envanterinde kullanım durumu kullanılmıyor şeklinde kaydedilen yapı, Turhal Kaymakamlığının 18 Şubat 2013 tarihli inceleme kaydına göre Vakıflar Genel Müdürlüğüne ait bulunuyor. Aynı kayıtta yapının 2007 yılında onarım gördüğü bilgisi yer alıyor.