Tokat'ın Niksar ilçesine bağlı Serenli Beldesi ve Direkli Köyü çevresinde yer alan Efkerit Vadisi, doğal sit statüsünün ardından 30 Mart 2023 tarihinde birinci derece arkeolojik sit alanı olarak tescil edildi. Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığının 2 Nisan 2021 tarihli onayının ardından karar, 11 Nisan 2021 tarihli Resmî Gazete'de yayımlanarak bölgenin koruma süreci şekillendi.
Tokat çevre durum raporlarında yer alan bilgilere göre, vadinin 340 bin 412,06 metrekarelik bölümü nitelikli doğal koruma alanı, 60 bin 877,71 metrekarelik bölümü ise sürdürülebilir koruma ve kontrollü kullanım alanı olarak belirlendi. Sivas Kültür Varlıklarını Koruma Bölge Kurulunun 30 Mart 2023 tarihli ve 7923 sayılı kararıyla Efkerit Mağarası da orman vasıflı Hazine arazisinin bir bölümünde yer alan konumuyla arkeolojik koruma kapsamına alındı.
Bölgedeki mağaralar ve kaya oluşumları, 2017 yılında Türkiye Jeoloji Bülteni'nde yayımlanan Niksar (Tokat) Yöresinin Jeodeğerleri başlıklı bilimsel araştırmada incelendi. Çalışmada Efkerit 1 ve Efkerit 2 olarak tanımlanan iki mağara yer alıyor. Efkerit 1 Mağarası'nın girişine ulaşmak için yaklaşık 50 metrelik, 40-50 derece eğimli kayalık bir yamacın aşılması gerekiyor. Efkerit 2 Mağarası ise ilk mağaradan yaklaşık 1 kilometrelik yürüyüş mesafesinde bulunuyor.
Tokat Gaziosmanpaşa Üniversitesi tarafından 2026 yılında kabul edilen Halit Demir'in yüksek lisans tezinde Efkerit Vadisi, Kelkit Vadisi çevresindeki 15 jeositten biri olarak değerlendirildi. Araştırmada vadinin nihai jeosit puanı 2,83 olarak hesaplandı. Eğitimsel kullanım potansiyeli 3,30, turistik kullanım potansiyeli 2,90 ve bozulma riski 1,50 olarak raporda yer aldı.
Kasım 2026 itibarıyla mağaralara yönelik resmî ziyaret rotası, rehberlik hizmeti, giriş izni ve ziyaret saatleri hakkında doğrulanmış bir duyuru bulunmuyor. Ayrıca raporda vadide tümülüsler, mezar kalıntıları ile Luvilere ait olduğu düşünülen bir tapınak ve Danişmentli hükümdarı Nizamettin Yağıbasan dönemine ilişkin askerî üs kullanımları yer alsa da, bu iddiaları kesinleştiren bağımsız tarihî belge veya arkeolojik tarihlendirme bulunmuyor.


