Tokat'ın Niksar ilçesinde bulunan Niksar Kalesi'nde sürdürülen arkeolojik kazılarda bir su sarnıcı, bu yapıya ulaşan bir koridor ve altı dikdörtgen yapı birimi tespit edildi. Tokat Müze Müdürlüğü başkanlığında 2015 yılında başlayan bilimsel kazılar 2016 yılında devam ederken, bir süre ara verilen çalışmalar 2021 yılında yeniden başlatıldı.
Kalenin iç bölümünde yer alan en yüksek dördüncü terasta yürütülen 2021 yılı çalışmalarında ortaya çıkarılan kalıntılar arasında dikdörtgen, kare ve altıgen kesme tuğlalar ile bir yüzü sırlı taşlar dikkat çekti. Uzmanlar, bu bulguların alanda özel nitelikli bir mimari yapının, muhtemelen bir saray yapısının bulunmuş olabileceğini değerlendiriyor. Ancak altı yapı biriminde henüz zemin seviyesine ulaşılmadığı için yapıların kullanım amaçları ve kesin tarihlendirmeleri henüz netleşmedi.
Kazı alanında Hellenistik Dönem'den Osmanlı Dönemi'nin sonlarına kadar uzanan seramik, metal, kemik, cam ve taş eserler de ele geçirildi. 2023 yılı kazılarından elde edilen seramik örnekleri üzerinde yapılan arkeometrik araştırma ise 2026 yılında uluslararası bir bilimsel yayında yer aldı. Toplam 52 sırlı ve sırsız seramik örneğinin incelendiği analizlerde, eserlerin sekiz farklı petrografik gruba ayrıldığı ve ağırlıklı olarak miladi sonrası 11 ila 14. Yüzyıllara tarihlendiği belirlendi.
Niksar Belediyesinin 21 Ağustos 2026 tarihli açıklamasına göre kalede arkeolojik kazı çalışmaları Kültür ve Turizm Bakanlığı koordinasyonunda Ondokuz Mayıs Üniversitesi tarafından yürütülüyor. Belediye Başkanı Semih Tepebaşı kazı alanını ziyaret ederek Kazı Başkanı Doç. Dr. Şuayip Çelemoğlu'ndan çalışmalar hakkında bilgi aldı. Niksar Belediyesinin 2024 yılı faaliyet raporunda ise kalenin restorasyonuna yönelik projeler ve sur bölümleri ele alındı.


