# Tokat'ta Medusa izleri: Sikkelerden mezar taşlarına uzandı

20 Kasım 2026 15:07 · Kültür-Sanat · Tokat Nabzı Haber Merkezi · https://tokatolay.com.tr/tokatta-medusa-izleri-sikkelerden-mezar-taslarina-uzandi

> Tokat Gaziosmanpaşa Üniversitesi'nden Şengül Dilek Ful'un yaptığı araştırma, yılan saçlı mitolojik figür Medusa'nın Tokat'taki antik izlerini ortaya koydu. Çalışmada Kabeira, Komana ve Taulara sikkeleri ile Niksar ve Sulusaray'daki kabartmalar incelendi.

Tokat Gaziosmanpaşa Üniversitesi öğretim üyesi Şengül Dilek Ful, Medusa tasvirlerinin Tokat ve çevresindeki antik izlerini inceleyen kapsamlı bir araştırma yayımladı. 9 Ekim 2026 tarihinde Edebiyat ve Beşeri Bilimler Dergisi'nin 78. Sayısında yer alan çalışma, yılan saçlı mitolojik figürün Kabeira, Komana ve Taulara sikkelerinden Niksar'daki mezar stellerine kadar geniş bir coğrafyada iz bıraktığını ortaya koydu.

Araştırma kapsamında antik Pontus Bölgesi'ndeki Kabeira, Komana ve Taulara yerleşimlerinde basılan Medusa tasvirli sikkeler ele alındı. VI. Mithradates dönemine tarihlendirilen bu eserler, MÖ 120-63 ve MÖ 85-65 yılları arasındaki döneme uzanıyor. Sikkelerin bir grubunda ön yüzde tanrıça Athena'nın başı, arka yüzde ise Perseus'un Medusa'nın kesilmiş başını taşıdığı sahne yer alıyor. Diğer örneklerde ise Medusa başı kalkan veya Aigis adı verilen koruyucu zırh üzerinde betimlenirken arka yüzde zafer tanrıçası Nike tasvirine yer veriliyor.

Medusa figürünün Tokat çevresindeki izleri yalnızca sikkelerle sınırlı kalmıyor. Niksar'daki Leylekli Köprü Nekropolü'nde Tokat Müze Müdürlüğü tarafından 1982 yılında gerçekleştirilen kurtarma kazılarında Medusa kabartmalı bazalt bir mezar steli bulundu. MS 3. Veya 4. Yüzyıla tarihlendirilen eser, günümüzde Tokat Müzesi deposunda korunuyor. Araştırmada ayrıca müze envanterindeki lahit parçaları, mimari bloklar, mezar stelleri ve bronz eserler de değerlendirildi.

Sulusaray ilçesindeki Sebastopolis Antik Kenti'nde yürütülen 2017 yılı kazı çalışmalarında, Roma hamamı olarak tanımlanan yapıda Medusa kabartmalı pişmiş toprak bir plaka ortaya çıkarıldı. Tokat Müzesi koleksiyonunda satın alma yoluyla edinilmiş aynı türden beş plaka daha bulunuyor. Çalışmada ayrıca toplam dört bronz Medusa aplikine yer verilirken, bu eserlerden birinin Kültür ve Turizm Bakanlığı kararıyla Giresun Müzesi'ne nakledildiği belirtildi.

Antik dönemde Medusa tasvirlerinin kötülükleri ve tehlikeleri uzaklaştırdığına inanılan koruyucu semboller arasında yer aldığı biliniyor. Sanat tarihi literatüründe apotropaik olarak adlandırılan bu kullanım, figürün mezar taşlarında, mimari elemanlarda ve çeşitli eşyalarda tercih edilmesini açıklıyor. Şengül Dilek Ful'un araştırması, Medusa motifinin Tokat çevresinde Helenistik dönemden Roma İmparatorluk dönemine ve Geç Antik Çağ'a kadar korunma amacıyla kullanıldığını kanıtlıyor.
